100% Groen Geteeld minimaliseert chemische gewasbescherming

Voorbereiden op een teelt met steeds minder chemie 
De beschikbaarheid van chemische gewasbeschermingsmiddelen neemt in snel tempo af, terwijl er door klimaatverandering steeds nieuwe ziekten en plagen bijkomen. Telers moeten deze ziekten en plagen onder controle houden, de kwaliteit waarborgen en rendabel blijven produceren. Daarbij wordt er door de samenleving verwacht dat telers steeds duurzamer telen. Voor Fitterstee is dat aanleiding om nu al ervaring op te doen met een andere manier van telen.

Het familiebedrijf doet daarom mee aan 100% Groen Geteeld, een initiatief van de Federatie Vruchtgroenteorganisaties (FVO). In deze meerjarige praktijkpilot werken zeven glasgroentebedrijven samen met telersorganisaties, leveranciers, onderzoekers en technologiespecialisten aan een integraal weerbaar teeltsysteem voor aubergine, komkommer, paprika en tomaat. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar gewasbescherming, maar ook naar klimaat, water, voeding, substraat en plantweerbaarheid. The Greenery is een van de bij FVO aangesloten organisaties en droeg Fitterstee voor als pilotbedrijf voor de onbelichte komkommerteelt.

Vanuit The Greenery begeleidt Kristian van der Wel, Manager Kwaliteit, Veiligheid & Milieu, Fitterstee in het traject. Hij volgt de ontwikkeling bij de teler en helpt om inzichten uit het programma te verbinden aan de dagelijkse teeltpraktijk.

Niet één middel vervangen, maar het teeltsysteem veranderen 
Binnen één hectare van de nieuwste kas van Fitterstee wordt gezocht naar een teeltsysteem waarin chemische correcties steeds minder nodig zijn en uitsluitend als laatste redmiddel worden ingezet. De basis bestaat uit biologische bestrijders zoals roofmijten en sluipwespen, aangevuld met groene middelen. Daarnaast wordt onder meer gewerkt met plantactivatoren, aangepaste bemesting, wortelgezondheid, substraat, nauwkeuriger klimaatmetingen en technische maatregelen zoals het gazen van de ramen.

De kracht zit juist in de combinatie van maatregelen en kennis. Binnen het programma werken onder andere Koppert, Van Iperen, Van der Knaap en verschillende onderzoeks- en technologiepartners samen. Ervaringen van de pilotbedrijven worden gedeeld, zodat niet ieder bedrijf afzonderlijk dezelfde zoektocht hoeft te doorlopen.

Kristian van der Wel: “De kracht van deze pilot is dat we niet naar één middel kijken, maar naar het hele teeltsysteem. Samen met Fitterstee en de andere partners onderzoeken we in de praktijk wat werkt, waar de grenzen liggen en wat nodig is om verder te vergroenen zonder de kwaliteit en rentabiliteit van de teelt uit het oog te verliezen.”

87% minder werkzame chemische stoffen 
Na twee pilotjaren is het resultaat duidelijk zichtbaar. In het tweede jaar gebruikte Fitterstee 87% minder werkzame chemische stoffen dan in de oude situatie. Daarmee ligt het bedrijf ruim boven het gemiddelde van de zeven pilotbedrijven, waar de reductie in dat jaar 64% bedroeg.  Vooral bij de bestrijding van insecten blijkt de biologische aanpak effectief. Adriaan van Gurp van Fitterstee: “Met biologie halen we goede resultaten bij het bestrijden van insecten, maar voor 100% groen bij schimmels hebben we nog stappen te zetten.”

Daar ligt ook de belangrijkste uitdaging. Schimmels zoals Mycosphaerella en meeldauw kunnen nog niet onder alle omstandigheden zonder chemische correctie worden beheerst. Ook economisch is de omschakeling nog niet volledig rond. Natuurlijke vijanden en groene middelen zijn vaak duurder dan conventionele middelen. Projectbreed lagen de gewasbeschermingskosten in het tweede jaar nog €1,29 per vierkante meter boven de situatie voor de start van het project, al waren deze al €0,30 lager dan in het eerste pilotjaar.
Van Gurp benoemt die afweging nuchter: “Het is de uitdaging om de balans te vinden tussen duurzamer telen met minder chemische gewasbescherming, maar wel rendabel te blijven.”

Van pilotkas naar de rest van het bedrijf 
De opbrengst van de pilot blijft niet beperkt tot de onderzoekshectare. Fitterstee past opgedane kennis inmiddels ook toe in de andere kassen. Zo wordt daar eveneens het groene middel Azatin ingezet, waardoor onder andere tegen rups niet meer chemisch hoefde te worden ingegrepen.

Daarmee wordt zichtbaar wat collectieve ontwikkeling een individuele teler kan opleveren. Via FVO en The Greenery krijgt Fitterstee toegang tot praktijkonderzoek, specialistische kennis en andere telers die aan hetzelfde vraagstuk werken. Fitterstee toetst die kennis vervolgens onder praktische teeltomstandigheden en brengt de eigen ervaringen terug in het programma.
Het doel van 100% groen telen is nog niet bereikt. De reductie van 87% laat wel zien dat grote stappen mogelijk zijn wanneer teler, coöperatie, kennispartners en leveranciers gezamenlijk aan het teeltsysteem werken.

Voor Van Gurp is de richting duidelijk: “Absoluut, ik laat dit niet meer los. Want de toekomst is groen.”